NİŞAN VE DÜĞÜN ADETLERİMİZ
Yöremizde, bir kısmı bugün de devam eden, nişan ve düğün âdetleri şöyledir:
Oğlu evlenme çağına gelen aile,kendisine uygun bulduğu ailenin kızına dünür gider. Eğer olumlu cevap alınırsa, kız evinde kahve içilir. Bunun tersi olursa, dünürcüler, hemen evi terk ederler.
Uygun cevap alınıp, söz kesildikten sonra, "beylik" ismi altında, oğlan tarafından seçilen kadınlar, kız evine giderler ve kıza nişan takarlar.Nişan: (elbise, altın, gümüş gibi ziynet eşyaların adıdır.) Söz kesiminde, oğlan tarafından kızın babasına veya velîsine bir miktar para verilir. İslâm dinine göre alınmasının haram olduğu bildirilen bu paraya "başlık" adı verilir.(başlık yöremizde kalkmıştır) Oğlan tarafı, kızın elbisesi, mutfak ve diğer eşyalarını aldıktan başka, kızın akrabalarına da uygun hediyeler alır, bunun ismine de"yol" denir.
Kız evinde, kına gecesi yapılır,gelinin gideceği gün, kız evinde hazırlanan ve oğlan tarafından önceden kız evine gönderilen çeyizler, kapının önüne çıkarılır,kız evinden, yüzü alla örtülü olarak çıkarılan gelin, ata bindirilir,çeyizler de yükletilip oğlan evine götürülür. Oğlan evine götürülen gelinin, yollarda önüne sık sık çocuklar tarafından yola çalı konulur veya ipler gerilir, çocuklara hediyeler verilerek geçilir. Gelini, güveyin evi önünde, yengeler attan indirir,gelin attan inmeden önce, güveyin yakın akrabalarından biri, başına üzüm, şeker, arpa, buğday, para gibi şeyler serperler. Gelin attan ineceği sırada, oğlan babası davet edilir, geline hediye verir veya vaad eder.Kaynana ve diğer yakınlar da, çeşitli hediyeler verirler.Gelin attan indikten sonra, güveyinin evine gider, çeyiz içinde ayrılmış olan ve "dürü" adı verilen bazı eşyalar, davetlilere dağıtılır.
Damada törenle elbise giydirilir,güvey, elbiseyi giydikten sonra, "sağdıç" adı verilen, evli bir kimsenin evine götürülür, vaktin gelişine kadar, güveye her türlü şakalar yapılır, güvey burada izin almadıkça yerinden kalkamaz, gülemez ve söz söyleyemez. Bundan sonra meclise köyün hocası gelir,güveye, gerdeğe ait sıhhî ve dinî öğütler verir, kendisine hayırlı bir evlilik için dua eder,yatsı namazı kılındıktan sonra, güveyi, arkadaşları evine götürürler, evin giriş kapısı önünde hoca tarafından dua okunduktan sonra, arkadaşları tarafından vurulan birkaç yumruk arasında, güveyi eve girer.
Ertesi gün kadınlar, gelini ziyaret ederler, bu ziyaret esnasında yapılan törene "baş bağlama" veya "duvak açma" adı verilir.Bir hafta veya bir ay sonra damat, gelinle beraber kayınpederin evine giderek, büyüklerin ellerini öptükten sonra, kayınpeder ve kayın validesini evine davet eder,bu davet günü, kayınpeder de, ayrıca bir gün için onları davet etmiş olur ki,buna´´el öpme´´denir.
Hayırdualar: Allah gözünden acı yaş çıkarmasın
Allah dallandırsın, budaklandırsın Allah ekmeğini yağlı ballı etsin
Allah kimseyi soysuzla terbiye etmesin
Ayağın deniz, başın göl olsun
Allah elden ayağa düşürmesin
Ömrün uzun olsun
Allah karagözlü nişanlılar nasip eylesin
Kısmetin bol olsun
İşin rast gelsin
Beddualar:
Saplıcandan gidesin.
Yaşı yılın karagele.
Gara çıkından gidesin.
Ellerin yanına dökülsün
Karaciğerinden vurulasın
Tanrı canını alsın
Soykana kalsın
Öllümün körü,
Zıkkımın dibi,
Yaşamiyesice
Yemek ve Yiyecek Çeşitlerimiz: Bulama,Erişte,Mantı,Haşlama,Peliza,Sütlü kabak,Sütlü Çörek,Sütlaç, İçli çörek,Pekmezli hamur,Köfte,Ovalama,Topalak,Yufka ekmek
Tekerlemeler: Anonim olarak çok sayıda tekerleme söylenmekteydi,bunlara bir örnek;
Elim elim epenek
Elden çıkan kepenek
Kepeneğin yarısı
Bitli beyin karısı
Köyümüzde eskiden kullanılan bilmecelere örnekler:
Alaca mezer, dünyayı gezer...............................................(göz)
Yittim kapı açıldı. Alaca mercan saçıldı...............................(nar)
Dağdan gelir taştan gelir. Bir kükremiş aslan gelir................(akarsu, sel)
Arşın ayaklı, burma bıyıklı..................................................(tazı, tavşan)
Helemez hülemez, ocak başına gelemez.............................(tereyağı)
Yuralladım boz sıpayı, aştı gitti şo depeyi.............................(dikiş iğnesi)
Yük üstünde kıllı yumak.....................................................(kedi)
Het dedim, hüt dedim, git şoraya yat dedim..........................(süpürge)
Bir kızım var gelenin geçenin elini öper................................(kapı)
Sıra sıra söğütler birbirini öğütler.........................................(diş)
Hey bulutlar bulutlar
Yusufu yiyen kurtlar
Ayağından su içer
Tepesinden yumurtlar...........................................................(buğday)
Altı ayağı var altında
Üç kuyruğu var sırtında
Hemi insan elinde
Hemi Allah yolunda..............................................................(el terazisi)
GÖLLÜ KÖYÜ SOSYAL YAŞATMA VE DAYANIŞMA DERNEĞİ
